Mal Sigortasında Eksik Sigorta ve Tazminatın Oransal Hesabı

Kapsam

Mal Sigortasında Eksik Sigorta ve Tazminatın Oransal Hesabı yönünden hakkın doğumu, sınırları, taraf sıfatı, görevli mahkeme, varsa zorunlu ön başvuru, süre, ispat yükü, deliller, talep sonucu, feriler ve kanun yolu birlikte ele alınır. Sigorta bedeli sigorta değerinin altında kalmışsa kısmi zararda, aksi kararlaştırılmadıkça tazminat sigorta bedelinin sigorta değerine oranı üzerinden indirilebilir; tam zararda ise poliçe limiti, gerçek zarar ve menfaat ilkesi birlikte uygulanır. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, mal sigortasında eksik sigorta ve tazminatın oransal hesabı konusunda 28 Eylül 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Uyuşmazlığın Hukukî Niteliği

İncelemenin ilk ölçütü “sigorta bedeli sigorta değerinin altında kalmışsa kısmi zararda, aksi kararlaştırılmadıkça tazminat sigorta bedelinin sigorta değerine oranı üzerinden indirilebilir; tam zararda ise poliçe limiti, gerçek zarar ve menfaat ilkesi birlikte uygulanır” kuralıdır. Poliçedeki her düşük limit otomatik eksik sigorta indirimi doğurmaz; sigorta değeri ile sigorta bedelinin hangi tarihte karşılaştırılacağı, ilk riziko kaydı, değer artışı, müşterek sigorta, aşkın sigorta, muafiyet, sovtaj, KDV ve hasar hesabı ayrı incelenmelidir. Ayrıca “poliçe, genel ve özel şartlar, sigorta bedeli belirleme formu, teklif ve ekspertiz, taşınır-taşınmaz envanteri, fatura ve amortisman kayıtları, riziko tarihi piyasa değerleri, hasar fotoğrafları, eksper raporu, onarım-yenileme teklifleri, sovtaj ve ödeme hesapları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Mal Sigortasında Eksik Sigorta ve Tazminatın Oransal Hesabı bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu: m.1401-1520 ve Özellikle 1459, 1462 ve 1464

Mal sigortasında eksik sigorta ve tazminatın oransal hesabı kapsamında m.1401-1520 ve özellikle 1459, 1462 ve 1464 hükümleri mal sigortası, sigorta değeri ve eksik sigorta bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Sigortacılık Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

5684 Sayılı Sigortacılık Kanunu: m.30

Mal sigortasında eksik sigorta ve tazminatın oransal hesabı kapsamında m.30 hükümleri sigorta tahkimi bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.190, 266-281 ve 400-406

Mal sigortasında eksik sigorta ve tazminatın oransal hesabı kapsamında m.190, 266-281 ve 400-406 hükümleri ispat, bilirkişi ve delil tespiti bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Ticaret Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Kural, İstisna ve Değerlendirme

Sigorta bedeli sigorta değerinin altında kalmışsa kısmi zararda, aksi kararlaştırılmadıkça tazminat sigorta bedelinin sigorta değerine oranı üzerinden indirilebilir; tam zararda ise poliçe limiti, gerçek zarar ve menfaat ilkesi birlikte uygulanır.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için poliçe, genel ve özel şartlar, sigorta bedeli belirleme formu, teklif ve ekspertiz, taşınır-taşınmaz envanteri, fatura ve amortisman kayıtları, riziko tarihi piyasa değerleri, hasar fotoğrafları, eksper raporu, onarım-yenileme teklifleri, sovtaj ve ödeme hesapları ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu mal sigortasında oransal hesabı resmî kayıtları yönünden sigorta bedeli sigorta değerinin altında kalmışsa kısmi zararda, aksi kararlaştırılmadıkça tazminat sigorta bedelinin sigorta değerine oranı üzerinden indirilebilir; tam zararda ise poliçe limiti, gerçek zarar ve menfaat ilkesi birlikte uygulanır” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Poliçedeki her düşük limit otomatik eksik sigorta indirimi doğurmaz; sigorta değeri ile sigorta bedelinin hangi tarihte karşılaştırılacağı, ilk riziko kaydı, değer artışı, müşterek sigorta, aşkın sigorta, muafiyet, sovtaj, KDV ve hasar hesabı ayrı incelenmelidir.

“Yargıtay mal sigortasında oransal hesabı emsal taraması yönünden poliçedeki her düşük limit otomatik eksik sigorta indirimi doğurmaz; sigorta değeri ile sigorta bedelinin hangi tarihte karşılaştırılacağı, ilk riziko kaydı, değer artışı, müşterek sigorta, aşkın sigorta, muafiyet, sovtaj, KDV ve hasar hesabı ayrı incelenmelidir” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Poliçe, genel ve özel şartlar, sigorta bedeli belirleme formu, teklif ve ekspertiz, taşınır-taşınmaz envanteri, fatura ve amortisman kayıtları, riziko tarihi piyasa değerleri, hasar fotoğrafları, eksper raporu, onarım-yenileme teklifleri, sovtaj ve ödeme hesapları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır.

Resmî Gazete mal sigortasında oransal hesabı yürürlük denetimi yönünden poliçe, genel ve özel şartlar, sigorta bedeli belirleme formu, teklif ve ekspertiz, taşınır-taşınmaz envanteri, fatura ve amortisman kayıtları, riziko tarihi piyasa değerleri, hasar fotoğrafları, eksper raporu, onarım-yenileme teklifleri, sovtaj ve ödeme hesapları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır. Bu ölçüt özellikle tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar üzerinden sınanır. Çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak ihtimalini güçlendirebilir.

Dosyanın Delil Omurgası

Poliçe, genel ve özel şartlar, sigorta bedeli belirleme formu, teklif ve ekspertiz, taşınır-taşınmaz envanteri, fatura ve amortisman kayıtları, riziko tarihi piyasa değerleri, hasar fotoğrafları, eksper raporu, onarım-yenileme teklifleri, sovtaj ve ödeme hesapları.

Bu delil öncelikle “sigorta bedeli sigorta değerinin altında kalmışsa kısmi zararda, aksi kararlaştırılmadıkça tazminat sigorta bedelinin sigorta değerine oranı üzerinden indirilebilir; tam zararda ise poliçe limiti, gerçek zarar ve menfaat ilkesi birlikte uygulanır” iddiasını sınamak için kullanılır. “Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu mal sigortasında oransal hesabı resmî kayıtları yönünden poliçe, genel ve özel şartlar, sigorta bedeli belirleme formu, teklif ve ekspertiz, taşınır-taşınmaz envanteri, fatura ve amortisman kayıtları, riziko tarihi piyasa değerleri, hasar fotoğrafları, eksper raporu, onarım-yenileme teklifleri, sovtaj ve ödeme hesapları” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi.

“Yargıtay mal sigortasında oransal hesabı emsal taraması yönünden somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Tebliğ, Başvuru, Teslim, Ödeme ve Elektronik Gönderim Tarihlerini Gösteren Resmî Kayıtlar.

“Resmî Gazete mal sigortasında oransal hesabı yürürlük denetimi yönünden tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar” kaydı, “poliçe, genel ve özel şartlar, sigorta bedeli belirleme formu, teklif ve ekspertiz, taşınır-taşınmaz envanteri, fatura ve amortisman kayıtları, riziko tarihi piyasa değerleri, hasar fotoğrafları, eksper raporu, onarım-yenileme teklifleri, sovtaj ve ödeme hesapları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Taraf Sıfatını, Temsil Yetkisini ve Somut Hukuki İlişkiyi Gösteren Konuya Özgü Resmî Kayıtlar.

Bu delil öncelikle “sigorta bedeli sigorta değerinin altında kalmışsa kısmi zararda, aksi kararlaştırılmadıkça tazminat sigorta bedelinin sigorta değerine oranı üzerinden indirilebilir; tam zararda ise poliçe limiti, gerçek zarar ve menfaat ilkesi birlikte uygulanır” iddiasını sınamak için kullanılır. “Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu mal sigortasında oransal hesabı resmî kayıtları yönünden taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Doğru Merci ve İzlenecek Yol

Her sigortalı kıymet için riziko tarihindeki gerçek sigorta değerini, poliçe bedelini, zarar tutarını, muafiyet ve özel klozları aynı hesap tablosunda gösterip oran indiriminin uygulanabilirliğini sınamak.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; poliçe, genel ve özel şartlar, sigorta bedeli belirleme formu, teklif ve ekspertiz, taşınır-taşınmaz envanteri, fatura ve amortisman kayıtları, riziko tarihi piyasa değerleri, hasar fotoğrafları, eksper raporu, onarım-yenileme teklifleri, sovtaj ve ödeme hesapları ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu mal sigortasında oransal hesabı resmî kayıtları yönünden her sigortalı kıymet için riziko tarihindeki gerçek sigorta değerini, poliçe bedelini, zarar tutarını, muafiyet ve özel klozları aynı hesap tablosunda gösterip oran indiriminin uygulanabilirliğini sınamak” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması.

“Yargıtay mal sigortasında oransal hesabı emsal taraması yönünden görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Çekişmeli Her Vakıanın Karşısına İspat Yükünü Taşıyan Taraf ile Dayanak Delilin Yazılması.

“Resmî Gazete mal sigortasında oransal hesabı yürürlük denetimi yönünden çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar dosyaya alınmalı ve asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu mal sigortasında oransal hesabı resmî kayıtları yönünden somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Kritik Tarihler ve Süre Çizelgesi

Riziko ve hasar ihbarı süresinde yapılmalı; eksper raporuna itiraz, sigorta tahkimi veya dava, zamanaşımı ve delil tespiti takvimi birbirinden ayrılmalıdır.

“Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu mal sigortasında oransal hesabı resmî kayıtları yönünden riziko ve hasar ihbarı süresinde yapılmalı; eksper raporuna itiraz, sigorta tahkimi veya dava, zamanaşımı ve delil tespiti takvimi birbirinden ayrılmalıdır” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Her sigortalı kıymet için riziko tarihindeki gerçek sigorta değerini, poliçe bedelini, zarar tutarını, muafiyet ve özel klozları aynı hesap tablosunda gösterip oran indiriminin uygulanabilirliğini sınamak yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

“Yargıtay mal sigortasında oransal hesabı emsal taraması yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Hükümde Yer Alması Gereken Talepler

Eksik sigorta indiriminin kaldırılması veya doğru oranla hesaplanması, gerçek zarar ve onarım bedeli, faiz, eksper gideri, tahkim veya dava, delil tespiti ve haksız kesintinin iadesi.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu mal sigortasında oransal hesabı resmî kayıtları yönünden eksik sigorta indiriminin kaldırılması veya doğru oranla hesaplanması, gerçek zarar ve onarım bedeli, faiz, eksper gideri, tahkim veya dava, delil tespiti ve haksız kesintinin iadesi olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil poliçe, genel ve özel şartlar, sigorta bedeli belirleme formu, teklif ve ekspertiz, taşınır-taşınmaz envanteri, fatura ve amortisman kayıtları, riziko tarihi piyasa değerleri, hasar fotoğrafları, eksper raporu, onarım-yenileme teklifleri, sovtaj ve ödeme hesapları, temel ölçüt ise “sigorta bedeli sigorta değerinin altında kalmışsa kısmi zararda, aksi kararlaştırılmadıkça tazminat sigorta bedelinin sigorta değerine oranı üzerinden indirilebilir; tam zararda ise poliçe limiti, gerçek zarar ve menfaat ilkesi birlikte uygulanır” olacaktır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Somut Tehlikeyle Sınırlı ve İnfazı Mümkün Geçici Hukuki Koruma.

“Yargıtay mal sigortasında oransal hesabı emsal taraması yönünden somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi.

“Resmî Gazete mal sigortasında oransal hesabı yürürlük denetimi yönünden asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi” talebi, “poliçe, genel ve özel şartlar, sigorta bedeli belirleme formu, teklif ve ekspertiz, taşınır-taşınmaz envanteri, fatura ve amortisman kayıtları, riziko tarihi piyasa değerleri, hasar fotoğrafları, eksper raporu, onarım-yenileme teklifleri, sovtaj ve ödeme hesapları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” koşuluyla ve tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu — Mal Sigortasında Oransal Hesabı Resmî Kayıtları

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “mal sigortasında oransal hesabı resmî kayıtları” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık bakımından sigorta bedeli sigorta değerinin altında kalmışsa kısmi zararda, aksi kararlaştırılmadıkça tazminat sigorta bedelinin sigorta değerine oranı üzerinden indirilebilir; tam zararda ise poliçe limiti, gerçek zarar ve menfaat ilkesi birlikte uygulanır yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.

Yargıtay — Mal Sigortasında Oransal Hesabı Emsal Taraması

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “mal sigortasında oransal hesabı emsal taraması” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; poliçedeki her düşük limit otomatik eksik sigorta indirimi doğurmaz; sigorta değeri ile sigorta bedelinin hangi tarihte karşılaştırılacağı, ilk riziko kaydı, değer artışı, müşterek sigorta, aşkın sigorta, muafiyet, sovtaj, kdv ve hasar hesabı ayrı incelenmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.

Resmî Gazete — Mal Sigortasında Oransal Hesabı Yürürlük Denetimi

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “mal sigortasında oransal hesabı yürürlük denetimi” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Muhtemel Savunmalar ve Ayrılan Durumlar

Poliçe limitini sigorta değeri sanmak veya bina, makine, emtia ve kar kaybını tek toplam üzerinden oranlayarak farklı değerleme ve klozları göz ardı etmek.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu mal sigortasında oransal hesabı resmî kayıtları yönünden poliçe limitini sigorta değeri sanmak veya bina, makine, emtia ve kar kaybını tek toplam üzerinden oranlayarak farklı değerleme ve klozları göz ardı etmek”. Bu savunmaya verilecek cevap, poliçe, genel ve özel şartlar, sigorta bedeli belirleme formu, teklif ve ekspertiz, taşınır-taşınmaz envanteri, fatura ve amortisman kayıtları, riziko tarihi piyasa değerleri, hasar fotoğrafları, eksper raporu, onarım-yenileme teklifleri, sovtaj ve ödeme hesapları delili ve “Sigorta bedeli sigorta değerinin altında kalmışsa kısmi zararda, aksi kararlaştırılmadıkça tazminat sigorta bedelinin sigorta değerine oranı üzerinden indirilebilir; tam zararda ise poliçe limiti, gerçek zarar ve menfaat ilkesi birlikte uygulanır” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

“Yargıtay mal sigortasında oransal hesabı emsal taraması yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak” riski gerçekleşirse somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

“Resmî Gazete mal sigortasında oransal hesabı yürürlük denetimi yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması aşamasında tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• poliçe, genel ve özel şartlar, sigorta bedeli belirleme formu, teklif ve ekspertiz, taşınır-taşınmaz envanteri, fatura ve amortisman kayıtları, riziko tarihi piyasa değerleri, hasar fotoğrafları, eksper raporu, onarım-yenileme teklifleri, sovtaj ve ödeme hesapları
• Mal Sigortasında Eksik Sigorta ve Tazminatın Oransal Hesabı uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi
• tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar
• taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar

• her sigortalı kıymet için riziko tarihindeki gerçek sigorta değerini, poliçe bedelini, zarar tutarını, muafiyet ve özel klozları aynı hesap tablosunda gösterip oran indiriminin uygulanabilirliğini sınamak
• görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması
• çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması
• somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi

• Süre çizelgesinde Riziko ve hasar ihbarı süresinde yapılmalı; eksper raporuna itiraz, sigorta tahkimi veya dava, zamanaşımı ve delil tespiti takvimi birbirinden ayrılmalıdır. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Mal Sigortasında Eksik Sigorta ve Tazminatın Oransal Hesabı Bakımından İlk Usul Adımı Neden Önemlidir?

Her sigortalı kıymet için riziko tarihindeki gerçek sigorta değerini, poliçe bedelini, zarar tutarını, muafiyet ve özel klozları aynı hesap tablosunda gösterip oran indiriminin uygulanabilirliğini sınamak; görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması; çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması; somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Mal sigortasında eksik sigorta ve tazminatın oransal hesabı bakımından tebliğ ve öğrenme kayıtları nasıl tutulmalıdır?

Riziko ve hasar ihbarı süresinde yapılmalı; eksper raporuna itiraz, sigorta tahkimi veya dava, zamanaşımı ve delil tespiti takvimi birbirinden ayrılmalıdır. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Eksik sigorta indiriminin kaldırılması veya doğru oranla hesaplanması, gerçek zarar ve onarım bedeli, faiz, eksper gideri, tahkim veya dava, delil tespiti ve haksız kesintinin iadesi hangi delillere dayanmalıdır?

Eksik sigorta indiriminin kaldırılması veya doğru oranla hesaplanması, gerçek zarar ve onarım bedeli, faiz, eksper gideri, tahkim veya dava, delil tespiti ve haksız kesintinin iadesi, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Mal Sigortasında Eksik Sigorta ve Tazminatın Oransal Hesabı konusunda ilk hukuki adım nedir; hangi kayıtlar korunmalı ve hangi savunma veya kabul edilebilirlik engeli önceden değerlendirilmelidir” sorusu, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu, 5684 Sayılı Sigortacılık Kanunu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Sigorta bedeli sigorta değerinin altında kalmışsa kısmi zararda, aksi kararlaştırılmadıkça tazminat sigorta bedelinin sigorta değerine oranı üzerinden indirilebilir; tam zararda ise poliçe limiti, gerçek zarar ve menfaat ilkesi birlikte uygulanır.

Dosyanın ilk önceliği her sigortalı kıymet için riziko tarihindeki gerçek sigorta değerini, poliçe bedelini, zarar tutarını, muafiyet ve özel klozları aynı hesap tablosunda gösterip oran indiriminin uygulanabilirliğini sınamak, delil omurgası ise poliçe, genel ve özel şartlar, sigorta bedeli belirleme formu, teklif ve ekspertiz, taşınır-taşınmaz envanteri, fatura ve amortisman kayıtları, riziko tarihi piyasa değerleri, hasar fotoğrafları, eksper raporu, onarım-yenileme teklifleri, sovtaj ve ödeme hesapları ile Mal Sigortasında Eksik Sigorta ve Tazminatın Oransal Hesabı uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Riziko ve hasar ihbarı süresinde yapılmalı; eksper raporuna itiraz, sigorta tahkimi veya dava, zamanaşımı ve delil tespiti takvimi birbirinden ayrılmalıdır. Eksik sigorta indiriminin kaldırılması veya doğru oranla hesaplanması, gerçek zarar ve onarım bedeli, faiz, eksper gideri, tahkim veya dava, delil tespiti ve haksız kesintinin iadesi talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; poliçe limitini sigorta değeri sanmak veya bina, makine, emtia ve kar kaybını tek toplam üzerinden oranlayarak farklı değerleme ve klozları göz ardı etmek riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu — mal sigortasında oransal hesabı resmî kayıtları — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık bakımından sigorta bedeli sigorta değerinin altında kalmışsa kısmi zararda, aksi kararlaştırılmadıkça tazminat sigorta bedelinin sigorta değerine oranı üzerinden indirilebilir; tam zararda ise poliçe limiti, gerçek zarar ve menfaat ilkesi birlikte uygulanır yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.
• Yargıtay — mal sigortasında oransal hesabı emsal taraması — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; poliçedeki her düşük limit otomatik eksik sigorta indirimi doğurmaz; sigorta değeri ile sigorta bedelinin hangi tarihte karşılaştırılacağı, ilk riziko kaydı, değer artışı, müşterek sigorta, aşkın sigorta, muafiyet, sovtaj, kdv ve hasar hesabı ayrı incelenmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.
• Resmî Gazete — mal sigortasında oransal hesabı yürürlük denetimi — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
• 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu — m.1401-1520 ve özellikle 1459, 1462 ve 1464
• 5684 Sayılı Sigortacılık Kanunu — m.30
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.190, 266-281 ve 400-406
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru